مرگ یاریشده (Assisted Dying) و مرگ مهربان (Mercy Killing)
مفهوم مرگ یاریشده (Assisted Dying)
مرگ یاریشده یا Assisted Dying به فرایندی اطلاق میشود که در طی آن، یک فرد، برای پایان دادن به زندگی خود از کمک پزشکی استفاده میکند. این کمک ممکن است شامل تجویز دارویی باشد که فرد، خود آن را مصرف میکند تا به زندگیاش پایان دهد. مرگ یاریشده با مرگ توسط دیگران (یعنی قتل) متفاوت است، زیرا فرد به طور فعال در تصمیمگیری و اجرای فرایند مرگ مشارکت میکند.
تاریخچه و فلسفه
مرگ یاریشده، در طول تاریخ، به طور عمده به عنوان یک موضوع اخلاقی و فلسفی مورد بحث قرار گرفته است. در دوران باستان، برخی از فرهنگها، همچون یونانیها و رومیها، دیدگاههای مثبتی نسبت به مرگ خودخواسته داشتند، اما در طول قرون وسطی و پس از آن، با گسترش مذهب و قوانین دینی، این عمل به شدت محکوم شد.
در دنیای مدرن، مرگ یاریشده، به یکی از موضوعات مهم در عرصه پزشکی و اخلاق تبدیل شده است. این موضوع به ویژه در جوامعی که بر حقوق فردی و آزادیهای شخصی تأکید دارند، محل بحث قرار گرفته است. فلسفه پشت سر «مرگ یاریشده» به اصولی همچون خودمختاری (یعنی حق فرد برای تصمیمگیری در مورد بدن و زندگی خود) و رهایی از درد و رنج غیر قابل تحمل تکیه دارد.
جنجالها و چالشها
یکی از جنجالبرانگیزترین جنبههای مرگ یاریشده، بُعد اخلاقی آن است.
مدافعان این دیدگاه معتقدند که فرد حق دارد در صورت نبود امید به بهبود، از درد و رنج غیرقابل تحمل رهایی یابد.
اما مخالفان هشدار میدهند که قانونی شدن آن، ممکن است به سوء استفاده از افراد آسیبپذیر و تضعیف ارزشهای انسانی منجر شود.
از نظر قانونی نیز، تعیین معیارها و شرایط دقیق برای اجرای این فرایند، یکی از چالشهای اصلی است. در برخی کشورها مانند هلند و بلژیک، این فرایند، تنها تحت نظارت سختگیرانه و با رعایت شرایط مشخص مجاز است.
مرگ یاریشده در کدام کشورها قانونی است؟
در حال حاضر، مرگ یاریشده در چندین کشور جهان قانونی است؛ از جمله در:
- هلند: اولین کشوری که مرگ یاریشده را در سال ۲۰۰۲ قانونی کرد.
- بلژیک: در همان سال، قانونی مشابه تصویب کرد.
- سوئیس: افراد مبتلا به بیماریهای لاعلاج، میتوانند درخواست مرگ یاریشده بدهند.
- کانادا: از سال ۲۰۱۶، مرگ یاریشده تحت شرایط خاص، قانونی شد.
مقایسه با "مرگ مهربان" (Mercy Killing)
مرگ مهربان یا Mercy Killing به اقدامی گفته میشود که در آن فردی برای پایان دادن به زندگی شخصی دیگر، که در رنج شدید و بدون امید به بهبود است، به مرگ او کمک میکند. در بیشتر موارد، این عمل بدون رضایت فرد قربانی انجام میشود؛ به همین دلیل، از نظر اخلاقی و قانونی با مرگ یاریشده تفاوت دارد. در حالی که مرگ یاریشده، مستلزم رضایت آگاهانه فرد و نظارت پزشکی است، مرگ مهربان معمولاً به عنوان نوعی قتل غیرقانونی تلقی میشود.سخن پایانی
مرگ یاریشده همچنان مسئلهای پیچیده و چندوجهی است که ابعاد اخلاقی، قانونی و انسانی دارد. در حالی که برخی آن را حق فردی برای رهایی از رنج میدانند، دیگران نگران پیامدهای اجتماعی و اخلاقی آن هستند. بنابراین، تصمیمگیری در مورد پذیرش یا رد این فرایند باید با در نظر گرفتن تمام جنبههای انسانی، اجتماعی و حقوقی انجام شود.